Aarde

Inhoud

The_Earth_seen_from_Apollo_17

The Blue Marble foto van de aarde (Apollo 17)Credit: NASA

De aarde is de derde planeet vanaf de zon en de enige plek waarvan we weten dat er leven is. De aarde is 4,6 miljard jaar geleden ontstaan uit een hoop steen en stof. De aarde draait in 365,25 dagen om de zon, daarom hebben we elke 4 jaar 366 dagen in een jaar. De aardas staat scheef, dit veroorzaakt de seizoenen hier op aarde. De interactie tussen de zwaartekracht van de maan en de aarde veroorzaakt eb en vloed. De aarde is de grootste aardachtige planeet in ons zonnestelsel.

De korst van de aarde is verdeeld in een aantal tektonische platen, welke in perioden van miljoenen jaren over het oppervlak bewegen. 71% van het oppervlak bestaat uit water, voornamelijk van oceanen. De rest bestaat uit continenten en eilanden. Het grootste deel van de polen bestaat uit ijs. Het binnenste van de aarde bestaat uit een vaste ijzer kern, een vloeibare buitenkern, dit veroorzaakt het magnetische veld, en de mantel, die de platentektoniek veroorzaakt.

In de eerste miljard jaar sinds het ontstaan van de aarde, begon leven zich te vormen in de oceanen, wat ook meteen de atmosfeer en het oppervlak beïnvloedde. Sommige geologische ontdekkingen duiden er op dat leven misschien wel 4,1 miljard jaar geleden begon. Sinds het ontstaan heeft de combinatie van de afstand tot de zon, fysieke eigenschappen en geologische eigenschappen ervoor gezorgd dat leven zich kon ontwikkelen. In de geschiedenis van de aarde hebben veel soorten zich voor lange tijd uitgebreid, om daarna massaal uit te sterven. Meer dan 99% van alle soorten die ooit op aarde hebben geleefd zijn uitgestorven. Over het totale aantal soorten dat nu op aarde leeft zijn onderzoekers het niet eens. Nieuwe soorten worden nog steeds ontdekt en sommige soorten worden niet omschreven, hierdoor verschillen de schattingen heel erg.

Er leven 7,5 miljard mensen op aarde in 195 soevereine staten (volgens de VN) en ongeveer 10 staten met een andere status.

Geschiedenis van de aarde

converted PNM file

De aarde en de maan gezien vanaf 11,6 miljoen kilometer. Credit: NASA

De aarde werd zo’n 4,55 miljard jaar geleden gevormd uit een schijf van rots, gas, ijs en stof, die om de zon draaide. Zo’n 4,53 miljard jaar geleden werd de maan gevormd, nadat de aarde met een object ter grootte van Mars botste. Tussen 4,1 en 3,8 miljard jaar geleden werd de aarde gebombardeerd door asteroïden, maar de maan werd hier voornamelijk door beïnvloed.

De atmosfeer van de aarde werd gevormd door vulkanische activiteit en het ontsnappen van gas uit rotsen etc. De oceanen ontstonden toen waterdampen, uit onder andere asteroïden en kometen, condenseerden. Door broeikasgassen bleef de warmte van de zon, die toen minder warmte afgaf, behouden. 3,5 miljard jaar geleden ontstond het magnetische veld van de aarde.

De aardkorst vormde toen de gesmolten laag afkoelde totdat het hard werd. Platentektoniek zorgde ervoor dat de continenten werden gevormd, over honderden miljoenen jaren werden supercontinenten gevormd, die daarna weer in stukken braken.

Over de komende 1 miljard jaar zal de hoeveelheid CO2 in de lucht afnemen tot het punt waarop er niet genoeg is voor planten om te leven. Hierdoor wordt er geen zuurstof meer aangemaakt en zal het leven uitsterven. Na 2 miljard jaar zal het water aan het oppervlak verdwijnen.

Karakteristiek

De aarde is aan de polen platter dan op de evenaar, vanwege de rotatie om de as.

Het binnenste van de aarde bestaat, net al die van de andere aardachtige planeten, uit verschillende lagen. De buitenste laag is de aardkorst, daaronder ligt de mantel bestaande uit magma. De dikte van de korst verschilt tussen de 6 tot 50 kilometer. De korst en de bovenste laag van de mantel noemen we de lithosfeer. Van de lithosfeer worden de tektonische platen gemaakt. Onder de mantel ligt de vloeibare buitenkern, waaronder de vaste binnenkern ligt.

Het oppervlak

De tektonische platen veroorzaken aardbevingen, vulkanische activiteit, groeiende bergen en groeiende troggen, voornamelijk op de grens van 2 platen. De 7 grootste tektonische platen zijn:

  • de Pacifische plaat
  • de Noord Amerikaanse plaat
  • de Eurazische plaat
  • de Afrikaanse plaat
  • de Antarctische plaat
  • de Indo-Australische plaat
  • de Zuid-Amerikaanse plaat

Andere platen zijn de:

  • de Arabische plaat
  • de Caribische plaat
  • de Nazca plaat
  • de Scotia plaat
Tectonic_plates.png

De tektonische platen. Credit: Muriel Gottrop & Ævar Arnfjörð Bjarmason

De oceanische platen bewegen het snelst tussen de 50 en 75 mm per jaar. De Eurazische plaat beweegt het langzaamst, 21 mm per jaar.

148,94 miljoen vierkante kilometer van de aarde ligt boven zeeniveau en bestaat uit, bergen, woestijnen, vlaktes enzovoorts. Tektoniek, erosie, vulkanische activiteit, overstromingen, het weer, gletsjers, koraal en meteorieten vervormen het landschap door de tijd heen.

De grote hoeveelheid water maakt de aarde uniek tussen de andere planeten in het zonnestelsel. 97,5% van het water op aarde is zout, de rest zoet water. Van dit zoete water bevind 68,7% zich in ijskappen en gletsjers.

Atmosfeer

De atmosfeer bestaat voor 78% uit stikstof en 21% uit zuurstof, de overige 1% bestaat uit verschillende stoffen, zoals waterdamp en CO2. De ozonlaag houdt ultraviolette straling tegen, zodat er leven kan blijven op aarde. De atmosfeer zorgt voor het transport van water en andere gassen en stoffen. Verder houd de atmosfeer warmte vast (broeikaseffect) en zorgt ervoor dat kleine meteorieten opbranden.

Felix_from_ISS_03_sept_2007_1138Z

Orkaan Felix gezien vanuit het ISS. Credit: NASA

De atmosfeer wordt naarmate je hoger komt steeds dunner, totdat je echt de ruimte in gaat. De Karman lijn op 100 kilometer hoogte geeft de grens tussen de atmosfeer en de ruimte aan. In de atmosfeer vindt luchtcirculatie plaats wat het weer en klimaat veroorzaakt. Een onderdeel hiervan is de watercyclus, wat een belangrijk deel voor het leven hier op aarde vormt.

De hoeveelheid energie van de zon wordt minder naarmate je bij de hogere breedtegraden komt, dit komt omdat de energie meer afstand moet afleggen door de atmosfeer, waardoor de energie minder wordt. Hierdoor kunnen we 4 soorten klimaten bepalen: tropisch, subtropisch, gemiddeld en pool klimaat.

Baan en rotatie

De aarde draait in 23 uur 56 minuten en 4 seconden een rondje om haar as. De aarde staat op een afstand van 150 miljoen kilometer (= 1 astronomische eenheid) van de zon. Een rondje om de zon duurt 365,25 dagen. De aardas staat scheef, onder een hoek van 23,5 graden. Dit veroorzaakt de seizoenen, omdat de hoeveelheid zonlicht en energie op elk punt op aarde per dag verschilt. Daardoor is het in de winter op de noordpool 24 uur lang donker.

De aardas is redelijk stabiel, maar verandert langzaam van richting, waardoor de as over ongeveer 11.000 jaar naar een andere plek wijst. Dit proces het precessie en vindt plaats over een periode van 25.800 jaar, dus over 25.800 wijst de aardas weer naar dezelfde plek als nu.

Satellieten

De natuurlijke satellieten van de aarde zijn de maan en 5 kleine rotsen die elke zoveel jaar langs de aarde vliegen. Vanaf juni 2016 vliegen er 1.419 werkende kunstmatige satellieten om de aarde, ook een aantal uitgewerkte satellieten en meer dan 16.000 stukken ruimteschroot. De grootste kunstmatige satelliet die om de aarde draait is het ISS.

De aarde volgens de mens

NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise

Earthrise, Apollo 8. Credit: NASA

Menselijke culturen hebben de verschillende standpunten over de aarde ontwikkeld. In veel van deze culturen wordt de aarde gezien als een god. Vroeger dacht men in de westerse wereld dat de aarde plat was, maar door de wetenschap werd dit veranderd in een bolvormige aarde. Tot de 16e eeuw dacht men dat de aarde het middelpunt van het universum was. Verder dacht men dat de aarde hooguit een paar duizend jaar oud was, pas in de 19e eeuw kam Lord Kelvin met een schatting van 20 miljoen tot 400 miljoen jaar oud. Pas toen radioactiviteit werd ontdekt, werd vastgesteld dat de aarde miljarden jaren oud is. Na het Apollo programma veranderde het standpunt over de aarde weer, dankzij de Earthrise foto.

Bron: Wikipedia.org

Vragen? Stel ze hieronder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

* Checkbox voor de AVG is verplicht

*

Ik ga akkoord