Maan

Full_moon

Volle maan. Credit: NASA

De maan is de enige permanent aanwezige natuurlijke satelliet van de aarde. De maan is de op vier na grootste satelliet in het zonnestelsel en ook de grootste maan ten opzichte van de grootte van de planeet. De maan is niet veel later dan de aarde ontstaan, nadat de aarde met een kleinere planeet, Theia, botste.

De maan draait in 28 dagen om haar as en om de aarde, daarom zien wij altijd dezelfde kant van de maan. De maan is, op de zon na, het helderste object aan de hemel dat we zien. De zwaartekracht van de maan veroorzaakt eb en vloed, maar ook dat de dagen steeds iets langer duren. De maan staat op 384.000 kilometer van de aarde en lijkt dan dezelfde grootte te hebben als de zon.

De Russen bereikten als eerste de maan met het Luna programma, zonder bemanning, maar de Amerikanen bereikten als eerste de maan met bemanning. Tijdens de Apollo missies zijn maanstenen meegenomen naar de aarde. Door deze stenen weten we meer over de herkomst, geschiedenis en structuur van de maan.

De naam maan komt van het proto-Germaanse mǣnōn. Vaak wordt de naam Luna (uit het Latijn) gebruikt, vaak om de maan van andere manen te onderscheiden.

Ontstaan

Artist's_concept_of_collision_at_HD_172555

Artist impression van de botsing met Theia. Credit: NASA/JPL – Caltech

De maan ontstond ongeveer 4,51 miljard jaar geleden, toen de aarde met een planeet ter grootte van Mars, genaamd Theia, botste. Hierbij werd veel rots en steen de ruimte in geslingerd, wat de maan kon vormen. De achterkant van de maan heeft een dikkere korst, dan de kant die wij zien. We denken dat dit er op duidt dat de maan uit twee verschillende objecten bestaat (de aarde en Theia). Deze theorie lijkt tenminste het meest logisch, omdat er in die tijd wel vaker grote botsingen waren tussen planeten. De botsingen van het hevige bombardement zorgde ervoor dat de zeeën op de maan ontstonden. Er kwam door de botsingen veel magma uit het binnenste van de maan naar boven en toen dat afkoelde bleven de zeeën achter. Toch zijn er nog veel vragen over de maan die we nog niet hebben beantwoord.

Karakteristiek

De maan heeft een vaste ijzerkern met een straal van 240 kilometer en een vloeibare buitenkern. Om de kern ligt een laag die deels gesmolten, daar bovenop ligt de mantel en als laatste nog de korst.

De grootste krater op de maan is 2.240 kilometer in diameter en 13 kilometer diep, deze krater licht aan de achterkant van de maan op de zuidpool. De maan is de afgelopen miljard jaar zo’n 90 meter gekropen, Mercurius vertoont dit ook.

 

NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise

Earthrise, Apollo 8. Credit: NASA

De donkere plekken die we zien worden maria (van het Latijnse mare, ofwel zee) genoemd. Deze ontstonden tijdens het late hevige bombardement. De meeste zeeën liggen aan onze kant van de maan. De maan is niet heel erg actief meer. De lichte plekken worden de hooglanden genoemd, omdat ze hoger zijn dan de maria.

De maan heeft aan de kant die wij zien ongeveer 300.000 kraters groter dan 1 kilometer breed. Deze kraters ontstaan natuurlijk na een inslag van een meteoriet. Sommige van deze meteorieten kunnen water bevatten. Helaas kunnen we water niet aantreffen op het oppervlak van de maan, maar het zou heel goed mogelijk kunnen zijn dat er ijs onder het oppervlak zit of in rotsen.

De maan heeft geen atmosfeer, omdat deze niet kan worden vastgehouden door de zwaartekracht van de maan.

 

De maan draait in 27,3 dagen om de aarde en in die tijd ook om haar eigen as. Daarom zien we steeds hetzelfde stuk van de maan. Daarnaast is de maan vergeleken met de planeet waar ze omheen draait de grootste maan ten opzichte van de planeet. De maan heeft een diameter van ongeveer een kwart diameter van de aarde.

Invloed op de aarde

 

Lunar-eclipse-09-11-2003

Maansverduistering van 9 november 2003. Credit: Oliver Stein

De zwaartekracht van de maan heeft een effect op de oceanen hier op aarde. De getijden hier op aarde worden namelijk door de zwaartekracht van de maan veroorzaakt. Niet alleen heeft de zwaartekracht effect op het water, maar ook op de korst van de aarde. De aarde is daardoor wat breder op plekken waar de zwaartekracht van de maan aan trekt.

 

Ook veroorzaakt het getrek tussen de aarde en de maan ervoor dat de aarde steeds iets langzamer om haar as draait (15 microseconden per jaar). Als gevolg hiervan beweegt de maan steeds iets verder van ons af (38 millimeter per jaar).

De maan kan natuurlijk ook, zoals vorige week, een zonsverduistering veroorzaken. Een zonsverduistering is het gevolg van de beweging van de maan om de aarde. De maan schuift dan tussen de aarde en de zon in, waardoor licht van de zon het aardoppervlak niet bereikt. Dit gebeurt alleen tijdens nieuwe maan, de fase waarin wij de maan niet zien. Over honderden miljoenen jaren zullen we geen totale zonsverduisteringen meer hebben. Dit komt doordat de maan bij de aarde weg beweegt en de maan dan kleiner lijkt te worden. Daarnaast wordt de zon steeds groter en kan de maan niet meer al het licht blokkeren.

Aan de andere kant is er natuurlijk ook een maansverduistering mogelijk, dan schuift de aarde juist tussen de maan en de zon in. Dit gebeurt alleen tijdens volle maan.

Observeren en onderzoeken

2000px-Mond_Phasen.svg

Maanfasen. 1. Nieuwe maan 2. Jonge maansikkel 3. Eerste kwartier 4. Wassende maan 5. Volle maan 6. Afnemende maan 7. Laatste kwartier. 8. Asgrouwe maan

Het observeren van de maan begon al heel lang geleden, in de 5e eeuw voor Christus begon men de cyclus van de maan te begrijpen. De Grieken konden al vrij goed de afstand en grootte van de maan bereken en zaten er dan ook niet ver naast. Tijdens de middeleeuwen dacht men dat de maan perfect glad was. Met behulp van de telescoop maakte Galileo Galilei in 1609 de eerste tekeningen van de maan en zag dat de maan niet perfect glad was maar bergen en kraters had. In de 17e eeuw werden namen gegeven aan de kraters en maria. Later in de 19e eeuw werd er meer onderzoek naar de geologie van de maan.

Toen de space race begon, werd de maan een interessante plek om naar toe te gaan. De Russen behaalden het eerste succes met het Luna programma. Dit programma bestond uit satellieten die naar de maan werden gestuurd. Luna 9 was de eerste die netjes op de maan landde. Verschillende missies brachten stenen en rotsen van de maan weer terug naar de aarde in de jaren ’70. Ook landden de Russen nog 2 rovers op de maan voor het Lunokhod programma.

Toen president John F. Kennedy in 1961 aankondigde, dat de Amerikanen voor het eind van het decennium op de maan zouden landen, werd het echt serieus. De Amerikanen stuurden eerst een aantal sondes naar de maan ter voorbereiding van deze maanmissies. In 1968 was Apollo 8 de eerste bemande missie in een baan om de maan. De maanlanding in 1968 werd door velen gezien als het einde van de space race.

5927_NASA

Astronaut Buzz Aldrin bij de maanlander van de Apollo 11 missie. Credit: NASA

Op 21 juli 1969 was Neil Armstrong (Apollo 11) de eerste mens op de maan. 500 miljoen mensen keken live naar deze gebeurtenis. Apollo 11 tot Apollo 17, met uitzondering van Apollo 13, brachten bijna 2.200 stukken steen en rots mee van de maan. Ook werden er tijdens deze missies allemaal instrumenten op de maan gezet, welke tot eind 1977 data verzamelden.

Na de space race duurde het even, voordat de maan weer interessant werd. In 1990 werd Japan het derde land dat de maan wist te bereiken. Andere landen stuurden ook satellieten naar de maan, welke veel informatie hebben aangeleverd.

Deze eeuw zijn er al meer sondes naar de maan geweest dan tijdens de space race. De Chinezen hebben ook een rover, Yutu, op de maan gezet. Sinds het begin van deze eeuw zijn we veel te weten gekomen over de maan, met name door al deze missies.

In de planning ligt de Luna-Glob missie (Rusland). De Amerikanen wilden met het Constellation programma weer mensen naar de maan sturen. Dit project werd gestopt, omdat ze liever mensen naar Mars (2035) en een asteroïde (2025) sturen. India hoopt voor 2020 mensen naar de maan te sturen.

Daarnaast hebben Google en het X Prize Foundation een prijs van $20 miljoen voor het eerste private bedrijf dat een robot op de maan land.

Verder is de maan geschikt voor telescopen. Over missies met telescopen is nog niets bekend, maar er wordt wel aan gedacht en gewerkt.GoogleLunarXPRIZE_Logo

Van wie is de maan?

Ondanks dat de Amerikanen, de Russen en de Chinezen allemaal autootjes en vlaggen op de maan hebben, is de maan van iedereen hier op aarde. In 1967 werd in het Ruimteverdrag vastgelegd dat de maan een provincie van de mensheid is. Dit verdrag houdt ook in dat de maan niet voor militaire doeleinden gebruikt mag worden. Natuurlijk zijn er ook mensen die een deel van de maan claimen, maar die worden niet als geloofwaardig beschouwd.

Bron: Wikipedia.org

Vragen? Stel ze hieronder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

* Checkbox voor de AVG is verplicht

*

Ik ga akkoord