Mars

Inhoud

Mars_Hubble

Mars gezien door de Hubble ruimtetelescoop. Credit: NASA

Mars is de 4e planeet vanaf de zon en de op een na kleinste planeet in het zonnestelsel, alleen Mercurius is kleiner. Ook is Mars de laatste van de binnen planeten. We noemen Mars ook wel de rode planeet, vanwege de rode kleur die ontstaat door al het ijzertrioxide in de bodem. Mars is net als de aarde een aardachtige planeet, met woestijnen, bergen en ijskappen.
Mars heeft een dunne atmosfeer, waardoor er ook redelijk wat kraters te vinden zijn. Net als de aarde heeft Mars ook seizoenen. Olympus Mons, de hoogste vulkaan in het zonnestelsel, vinden we op Mars, tevens vinden we ook een van de grootste ravijnen op Mars.
Mars heeft 2 manen, Phobos & Deimos, deze manen zijn waarschijnlijk gevangen asteroïden. De manen zijn ontdekt door Asaph Hall in 1877 en hij heeft ook de namen gegeven.

Er wordt onderzoek verricht naar de mogelijkheid om op Mars te leven, of dat er al leven is. In de toekomst worden er een aantal astrobiologische missies uitgevoerd (Mars 2020 & ExoMars). Vloeibaar water komt niet voor aan het oppervlak, vanwege de dunne atmosfeer, maar de ijskappen bestaan voor een groot deel uit water. Daarnaast heeft de NASA ijs gevonden onder de grond in het Utopia Planitia gebied.

We kunnen Mars makkelijk spotten als we naar de sterrenhemel kijken. Alleen de maan, de zon, Venus en Jupiter zijn helderder.

Karakteristiek

 

MarsSunset

Zonsondergang op Mars. Credit: NASA

De diameter van Mars is ongeveer de helft van die van de aarde, daarnaast is het oppervlak iets minder groot, dan het totale oppervlak van de aarde, wat boven water ligt. De rode kleur van Mars komt door roest op het oppervlak. Mars heeft een ijzer/nikkel kern. Er is geen tektonische activiteit op Mars, wat lang geleden wel het geval was. De korst is, met een gemiddelde dikte van 50 kilometer, gemiddeld 10 kilometer dikker dan de aardkorst.

 

Het grootste deel van het oppervlak bestaat uit elementen die we hier op aarde ook in stenen vinden. Mars heeft praktisch geen magnetisch veld, sinds de planetaire dynamo 4 miljard jaar geleden stopte.

Een groot deel van het oppervlak van Mars bevat sporen van het late hevige bombardement. Mars is waarschijnlijk zo’n 4 miljard jaar geleden in botsing geraakt met een object ter grootte van Pluto.

Water treffen we op Mars aan in de 2 ijskappen en in de bodem. We weten vrijwel zeker dat er vroeger wel water is geweest op Mars. Dit kunnen we zien aan de manier waarop het land gevormd is. Zo zien we kanalen, welke zeer waarschijnlijk zijn ontstaan door water. Ma’adim Vallis is een 700 kilometer lang, 20 kilometer breed en 2 kilometer diep ravijn en daarmee een van de grootste ravijnen in het zonnestelsel. Dit ravijn is ontstaan door water, wat vroeger op Mars moet zijn geweest.

De ijskappen van Mars bevinden zich, net als de polen op aarde, tijdens de winter volledig in het donker. Hierdoor groeien de ijskappen elke winter, wanneer het ijs weer smelt, kunnen wolken ontstaan. De ijskappen bestaan voornamelijk uit water ijs, maar ook ijs van CO2 vinden we in deze kappen.

In 1840 werd de eerste kaart van Mars gemaakt, waarop de kenmerken met een letter werden aangeduid. Het bekendste kenmerk is Olympus Mons, deze berg is, met een hoogte van 22 kilometer, de op een na hoogste berg en de hoogste vulkaan in het zonnestelsel.

 

Olympus_Mons_alt

Olympus Mons. Credit: NASA

Het grootste ravijn, Valles Marineris, is zo groot als het continent Europa lang is (4000 kilometer) en 7 kilometer diep. Het ravijn neemt hierbij 1/5 van de totale omtrek van Mars in.

 

Mars heeft geen dikke atmosfeer, omdat de zonnewind de moleculen in de hogere luchtlagen weg haalt. Dit verlies van atmosfeer wordt sinds 2014 bestudeerd. De atmosfeer van Mars bestaat voor 96% uit CO2, 1,93% argon en 1,89% stikstof. De restanten van het magnetisch veld van Mars veroorzaken nog aurora’s (noorder- & zuiderlicht).

De seizoenen op Mars lijken het meest op die van de aarde, omdat Mars ongeveer de zelfde hoek maakt met de ecliptica (omloopvlak van Mars/aarde om de zon) als de aarde. De seizoenen duren wel ongeveer 2 keer zo lang, want Mars staat verder bij de zon vandaan.

Een jaar op Mars duurt 687 dagen, een dag op Mars duurt ongeveer net zo lang als een dag op aarde, 24 uur, 39 minuten en 35 seconden. Door het effect van de zwaartekracht van andere planeten, wordt de baan van Mars steeds minder circulair.

Leven

 

Martian_Anniversary_Selfie

De Curiosity rover maakt een selfie, na een volledig Marsjaar op Mars te zijn geweest. Credit: NASA

Voor zover we nu weten moet er vloeibaar water aan het oppervlak van een planeet aanwezig zijn wil er leven mogelijk zijn. Vaak moet een planeet hiervoor op de juiste afstand van een ster staan. Mars komt heel even in deze zone terecht, als hij het dichtst bij de zon staat. Helaas gooit de dunne atmosfeer roet in het eten. Gelukkig is de mogelijkheid dat we kunnen leven op Mars aanwezig, omdat er vroeger wel water is geweest.

 

Toch zal leven op Mars een behoorlijke uitdaging zijn, zo blijft er weinig warmte vastgehouden en heb je veel last van de zonnewind. Daarnaast is Mars geologisch gezien vrijwel helemaal dood, hierdoor worden mineralen en dergelijke niet gerecycled.

Observeren

Sinds we de ruimte begonnen te ontdekken zijn er al tientallen onbemande ruimtevaartuigen naar Mars geweest. Nu zijn er ook plannen om in 2030 mensen naar Mars te sturen, zowel door de NASA als door commerciële bedrijven. Sinds 2016 zijn er nog 8 in gebruik:

In een baan om Mars Geland op Mars
2001 Mars Odyssey (NASA) Mars Exploration Rover Opportunity (NASA)
Mars Express (ESA) Mars Science Laboratory Curiosity (NASA)
Mars Reconnaissance Orbiter (NASA)
MAVEN (NASA)
Mars Orbiter Mission (ISRO)
ExoMars Trace Gas Orbiter (ESA/Roscosmos)

Mars is met het blote oog te zien, maar met een telescoop kan je natuurlijk veel meer details zien. Waaronder de ijskappen en de rode kleur, maar ook het oppervlak zelf.

Mars werd door de Egyptenaren omschreven als een rondzwervend object aan de nachtelijke hemel. Toen de telescoop er was werd in 1672 de afstand tussen de aarde en de zon mede bepaald door de afstand tussen Mars en de aarde, door Giovanni Cassini. Galileo Galilei was in 1610 de eerste persoon die door een telescoop naar Mars keek. Christiaan Huygens was de eerste die een kaart van Mars tekende.

Toen de Mariner missie in de jaren ’60 en ’70 naar Mars gingen werd duidelijk dat leven op Mars vrij onwaarschijnlijk is. Door de Viking missie werd duidelijk dat Mars een vijandige, dode wereld is. De Mars Global Surveyor missie bracht Mars gedetailleerd in kaart, te vinden op Google Mars. Daarnaast heeft de NASA 2 andere online Mars verken tools: Mars Trek & Experience Curiosity.

Het idee van marsmannetjes raakte aan het eind van de 19e eeuw in een stroomversnelling. Met name door Giovanni Schiaparelli’s observatie van kanalen, ontstond er een beeld van een intelligente beschaving die kanalen aanlegde voor de landbouw. Ook veel bekende personen raakten in de ban van de marsmannetjes, waaronder Nikola Tesla & Lord Kelvin. In 1901 bevestigde Lowell Observatory in Arizona dat Mars met de aarde probeerde te communiceren.

 

Martian_face_viking_cropped

Het gezicht van Mars (1976) duidde volgens velen op het feit dat er leven is (geweest) op Mars. Credit: NASA

Het idee leverde natuurlijk ook een heleboel science fiction scenarios op:

 

  • The War of the Worlds, H.G. Wells
  • The Martian Chronicles, R. Bradbury
  • Out of the Silent Planet, C.S. Lewis

En kregen we Marvin the Martian (Looney Tunes)

Tegenwoordig is duidelijk dat leven vrijwel niet mogelijk is op Mars.

Bronnen: Wikipedia.org (Mars) & Wikipedia.org (Olympus Mons)

Vragen? Stel ze hieronder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

* Checkbox voor de AVG is verplicht

*

Ik ga akkoord